Türkiye’de komedi, dijitalleşen dünyanın hızı ve değişen izleyici beklentileriyle kabuk değiştiriyor. Senarist, oyuncu ve editör Levent Çimen, bu dönüşümün merkezinde mizahın sadece bir “güldürme eylemi” değil, ciddi bir yapı tasarımı ve matematik olduğunu vurguluyor.
Komedinin Görünmez Matematiği
Levent Çimen’e göre bir şakanın havada asılı kalmaması için arkasında sağlam bir mühendislik yatması gerekir. Bu tasarımın temel taşları şunlardır:
-
Ritim ve Zamanlama: Esprinin süresi kadar, o espriyi takip eden sessizliğin süresi de belirleyicidir.
-
3’leme Kuralı ($1 rightarrow 2 rightarrow 3_{kırılma}$): 1. Beklenti kur: İzleyiciye bir durum tanıtılır.
2. Tekrar et: Durum pekiştirilir ve güven ortamı yaratılır.
3. Beklentiyi kır: Üçüncü adımda izleyici şaşırtılarak mizah tetiklenir.
-
Duygusal Akış: Sadece espri yazmak yeterli değildir; izleyicinin beklentisini doğru yönetip o beklentiyi doğru anda kırmak gerekir.
Karakter mi, Espri mi?
Dijital çağın getirdiği hızlı tüketim kültüründe espriler trend olup uçup giderken, karakterler hafızalarda iz bırakıyor.
“Hızlı tüketilen mizah ile karakter temelli komedi farklı şeylerdir. Birincisi trend olur, ikincisi hafızada kalır.” — Levent Çimen
-
Sahicilik: İzleyici artık karikatürize tiplerden ziyade, zekice kurgulanmış ve tutarlı karakterler arıyor.
-
Denge: Hababam Sınıfı Yaz Oyunları gibi köklü projelerde, geçmişin nostaljik ruhu ile yeni kuşağın ritmi arasında bir denge kurmak, başarılı bir karakter inşasının anahtarıdır.
Dijital Çağın Kırılgan Mizahı ve Format Tasarımı
Dijital platformlar mizahın alanını genişletse de, esprileri bağlamından koparıp “kırılgan” hale getirebiliyor. Çimen, bu noktada yapı tasarımının önemine dikkat çekiyor:
-
Password Türkiye Deneyimi: Kanal D’de yayınlanan yarışmanın içerik ve format tasarımını üstlenen Çimen, izleyici davranışı değişse de temel anlatı kurallarının sabit kaldığını belirtiyor: “Yapı sağlam değilse içerik ayakta kalmaz.”
-
Mutfaktan Sahneye: 3 Kağıtçılar filminde olduğu gibi hem hikaye ekibinde yer almak hem de kamera önünde olmak, karakterin daha organik bir şekilde ete kemiğe bürünmesini sağlıyor.
