Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), emeklilik sistemiyle ilgili kritik bir rapor yayımladı. Rapora göre, prim gün sayısı ve kazancı tamamen aynı olan iki kişiden 2025’te emekli olan ile 2026’da emekli olan arasında uçurum oluşabilir. Güncelleme katsayısındaki değişim nedeniyle maaş farkının %30’u bulabileceği uyarısı yapıldı.
Maaş Farkı Neden Oluşuyor?
Emekli maaşı hesaplanırken sadece ödenen primler değil, başvurulan yılın ekonomik verileri de (enflasyon ve büyüme hızı) dikkate alınır.
-
Güncelleme Katsayısı: Emekli aylığı hesaplanırken geçmiş yıllardaki kazançlar, emekli olunan yılın “güncelleme katsayısı” ile bugüne taşınır.
-
Enflasyon Etkisi: 2024 ve 2025 gibi yüksek enflasyon verilerinin olduğu yıllarda emekli olmak, katsayıyı yükselttiği için daha avantajlıdır.
-
2026 Tehlikesi: Enflasyon oranlarının düşmeye başladığı bir dönemde (örneğin 2026 başı) emekli olmak, katsayının düşmesine ve dolayısıyla bağlanacak maaşın önceki yıla göre %20 ile %30 arasında daha az olmasına neden olabilir.
KDK Raporundan Öne Çıkan Başlıklar
Kamu Denetçiliği Kurumu, bu durumun sosyal güvenlik adaletini zedelediğini belirterek şu tespitleri yaptı:
-
Adalet Algısı Zayıflıyor: Vatandaşın ne kadar çalıştığından çok “hangi gün başvurduğunun” önemli hale gelmesi, sisteme olan güveni sarsıyor.
-
Yığılmalar Oluşuyor: Farkı bilen sigortalılar, hak kaybına uğramamak için yıl sonunda toplu halde emeklilik dilekçesi veriyor. Bu durum SGK’nın iş yükünü aniden artırıyor.
-
Kayıt Dışı İstihdam Riski: Maaşı düşük bağlanan emeklilerin, geçinebilmek için sosyal güvenlik priminden kaçarak kayıt dışı çalışmaya yönelebileceği vurgulandı.
“Yasal Düzenleme Şart”
Raporda, bu mağduriyetlerin önlenmesi için emeklilik sisteminin “başvuru tarihinden bağımsız” hale getirilmesi gerektiği savunuldu. Yasal bir düzenleme yapılmazsa, sadece takvim yılı değiştiği için binlerce sigortalının ömür boyu alacağı maaşın düşük kalacağı ifade edildi.
Emekli Adayları Ne Yapmalı?
Eğer emeklilik hakkınızı kazandıysanız ve dilekçe vermeyi düşünüyorsanız şu iki noktaya dikkat etmelisiniz:
-
Dilekçe Zamanlaması: Mevcut yasaya göre, özel sektör çalışanları için 31 Aralık 2025 ile 1 Ocak 2026 arasında büyük bir maaş farkı doğabilir. Genellikle yılın son günlerinde verilen dilekçeler, o yılın yüksek katsayılarından yararlanmayı sağlar.
-
E-Devlet Sorgulama: e-Devlet üzerinden “Bugün emekli olsam ne kadar maaş alırım?” kısmını belirli periyotlarla kontrol ederek, katsayı değişimlerinin maaşınıza yansımasını takip edebilirsiniz.
