Dijitalleşen ödeme sistemleri karşısında nakit paranın geleceği, finansal kapsayıcılık ve güvenlik tartışmalarıyla yeniden ekonomi yönetimlerinin odağına yerleşti.
Fransa Merkez Bankası (Banque de France), nakit kullanımını bir “vatandaşlık hakkı” olarak tanımlayarak dijitalleşme ile finansal erişilebilirlik arasındaki dengeyi gündeme taşıdı. Banque de France verilerine göre, 2024 yılında Fransa’daki ATM sayısı bin 500 adet azalarak 42 bin 578’e geriledi. Nakit çekim sıklığı yüzde 4,3 oranında düşerken, 2014’te 82 euro olan ortalama çekim tutarı 2024’te 126 euroya yükseldi. Bu artış, nakit tercih edenlerin işlemlerini daha seyrek fakat daha büyük miktarlarda gerçekleştirdiğini ortaya koydu. Uzmanlar, nakit paranın teknik arızalarda güvence sağladığını ve yaşlı nüfus gibi dijital sisteme erişimi kısıtlı gruplar için kritik önemde olduğunu belirtti.
Türkiye’de ise dijital bankacılık ve kartlı ödeme sistemlerine adaptasyon Avrupa ortalamasının üzerinde seyrediyor. Bankalararası Kart Merkezi (BKM) verileri, temassız ödemelerin kalıcı bir alışkanlık haline geldiğini; karekod (QR) ve FAST gibi anlık sistemlerin nakit ihtiyacını asgari seviyeye indirdiğini gösteriyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) verileri tedavüldeki banknot hacminin nominal olarak arttığını işaret ederken, Türkiye’deki “ortak ATM” uygulamaları nakde erişim kanallarının yaygınlığını korumasına yardımcı oluyor.
Kaynak: Banque de France, TCMB ve BKM Verileri
