İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, Temsilciler Kongresi’nde hükümetin hazırladığı konut kararnamelerinin reddedilmesi ve derinleşen siyasi tıkanıklığın ardından meclisi feshederek 29 Kasım’da erken genel seçime gitme kararı aldı. Alınan bu karar, azınlık koalisyonunun parlamentodaki zayıf desteğini ve ülke çapında yükselen barınma protestolarını doğrudan yansıtıyor.
Kararnamelerin Reddi ve Sayısal Aritmetik
Temsilciler Kongresi’nin 2 Ekim Cuma günü yaptığı olağanüstü oturumda, kabinenin sunduğu iki ayrı barınma düzenlemesi oylandı. İlk tasarı 172 kabul oyuna karşılık 178 ret oyuyla, ikinci tasarı ise 166 lehte oya karşı 184 aleyhte oyla kabul görmedi. Ana muhalefetteki Halk Partisi (PP) ve Vox ile birlikte, hükümete dışarıdan destek veren Katalan ayrılıkçı Junts partisi de ret yönünde oy kullandı.
PSOE ile Sumar ittifakının 350 sandalyeli mecliste yalnızca 147 milletvekiline sahip olması, karar alma mekanizmasını bölgesel partilere bağımlı kılıyordu. 2023 genel seçimlerinden bu yana merkezi bütçeyi meclisten geçiremeyen Sanchez yönetimi, bu oylama kaybıyla yasama çoğunluğunu yitirdiğini teyit etti.
Sokak Eylemleri ve Sosyal Baskı
AP verilerine göre İspanya genelinde kira bedellerinin son on yılda yaklaşık iki katına ulaşması, sosyal huzursuzluğu tırmandırdı. Madrid’de ikamet eden 87 yaşındaki Maricarmen Abascal’ın tahliyesi kamuoyunda infial uyandırırken krizin toplumsal sembolüne dönüştü.
Mevzuatın reddedilmesini takip eden 3 Ekim Cumartesi günü, Reuters’ın geçtiği bilgilere göre 50 farklı şehirde geniş çaplı protestolar düzenlendi. Madrid sokaklarına çıkan yaklaşık 70 bin eylemci; fahiş kira artışlarını, devam eden tahliyeleri ve meclisin kriz karşısındaki tutumunu protesto etti.
Hükümetin meclisten geçiremediği acil kararnameler şu başlıkları içeriyordu:
Kırılgan ekonomik gruptaki kiracıların tahliyelerinin 2030 senesine kadar durdurulması
Kira mukavelelerinin belirli koşullarda resen uzatılması
Kira artış oranlarına yasal üst sınır getirilmesi
Gayrimenkul sektöründeki spekülatif girişimlerin engellenmesi
Köşeye Sıkışan Hükümet ve Seçim Takvimi
El País gazetesinin aktardığına göre, 2 Ekim’deki yenilginin hemen ardından Başbakan Sanchez parti kurmayları ve koalisyon ortaklarıyla yoğun temas trafiği yürüttü.
La Moncloa ise başlangıçta tüm seçeneklerin masada olduğunu belirtti.
Kabine üzerindeki siyasi baskı yalnızca konut çıkmazıyla sınırlı kalmadı. PSOE bağlantılı yolsuzluk iddiaları, Sanchez’in yakın çevresine uzanan adli soruşturmalar ve Ceuta sınırında baş gösteren düzensiz göç hareketliliği yürütme organını yıprattı. Sanchez ve ilgili kişiler yöneltilen suçlamaları reddetti.
Gelişmelerin neticesinde Sanchez, 5 Ekim Pazartesi günü kameraların karşısına geçerek nihai adımı duyurdu.
İspanya Kralı VI. Felipe’yi bilgilendirdiğini belirten Sanchez, olağanüstü Bakanlar Kurulu toplantısının ardından parlamentonun iki kanadının feshedilmesi sürecinin başlayacağını açıkladı.
Sanchez, 29 Kasım Pazar günü erken genel seçim yapılacağını duyurdu.
Açıklamasında, içinde bulunulan yasama döneminin kolay olmadığını belirten Sanchez, parçalı parlamentoya da doğrudan gönderme yaptı.
Sanchez, kararını seçmenin yeniden söz sahibi olması gerektiği gerekçesiyle açıkladı ve İspanyollara ülkenin geleceği konusunda yeniden karar verme çağrısında bulundu.
