Nepal’in Himalaya bölgesinde meydana gelen buzul çökmesi sonucu oluşan sel felaketinde 1.451’den fazla kişi hayatını kaybederken, 2,66 milyar doları aşan hasar ülkedeki iklim adaleti arayışını hızlandırdı. Hükümet kayıpların telafisi için uluslararası fonlara başvururken, felaketten etkilenen 1,6 milyon kişi için kapsamlı yeniden inşa çalışmaları gerekiyor.
Buzul Çökmesi ve Ağır Bilanço
Langtang/Lirung Dağı’nın kuzey kesimindeki buzul tabakasının 26 Ağustos 2026’da çökmesiyle başlayan süreç, bölgede devasa bir kaya ve moloz akıntısına dönüştü. Yetkililerin 19 Eylül 2026 tarihli verilerine göre afette 5.786 kişi kayboldu, güvenlik güçlerinin yürüttüğü tahliye çalışmalarında ise 13.784 kazazede kurtarıldı. Rasuwa, Nuwakot ve Dhading bölgelerindeki 27 barınma merkezinde halen 1.743 yurttaş kalırken, tesis dışındaki aile fertlerine dört ay boyunca 98 ABD doları tutarında yardım sağlanıyor.
Hızlı Hasar ve İhtiyaç Değerlendirmesi raporu; 41 araç köprüsü, 12 hidroelektrik santrali projesi, 48 kamu binası, 18 okul ve 30 kültürel miras alanının zarar gördüğünü ortaya koydu. Ülkenin toparlanması adına 4,72 milyar dolarlık uzun vadeli kaynağa ihtiyaç duyulurken, altı aylık acil yardım adımları için 5,7 milyon dolarlık bütçe gerekiyor.
Uluslararası Fonlar ve Bilimsel Raporlar
Afetin dinamiklerini inceleyen Dünya Hava Tahsisi bünyesindeki araştırmacılar, yaşanan doğa olayını şu şekilde kaydetti:
Nepal-Çin sınırındaki Himalayalar boyunca enkaz seline dönüşen feci bir kaya-buz çığı
Araştırmacılar ayrıca şu değerlendirmede bulundu:
bölgede son yıllarda daha sık ve yıkıcı hale gelen taşkınlarda iklim değişikliği ile artan sıcaklıkların belirleyici rol oynadığını
Maddi zararların karşılanması amacıyla Kayıp ve Zarar Fonu’na müracaat eden Nepal yönetimi, 20 milyon dolara kadar tazminat almayı hedefliyor. Kurul yetkilileri ise sürecin ilerlemesi için bir şart koştu:
Nepal’in selin nedenlerine dair yeterli kanıt sunması gerektiğini
Diplomatik Girişimler ve İklim Adaleti Talepleri
Dünya Bankası’nın borçlandırma teklifine karşı çıkan sivil toplum temsilcileri, kredi yerine karşılıksız hibe verilmesini savunuyor. Risk tespitlerinin yapılması ve sınır göllerinin denetlenmesi amacıyla on genç, 18 Eylül 2026’da Manaslu Dağı ana kampında açlık grevine başladı.
Başbakan Balendra Shah ile Dışişleri Bakanı Sisir Khanal’ın, New York’taki 81. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu görüşmelerinde destek çağrısını yinelemesi bekleniyor. Hidroelektrik tünelindeki kurtarma çalışmalarında yaşanan aksaklıklar ile merkezi idare ve yerel yönetimler arasındaki koordinasyon sorunları ise kamuoyunda tartışılmayı sürdürüyor.
