Avrupa’nın en verimli tarım havzalarından biri olarak bilinen Macaristan, son yıllarda eşine rastlanmamış bir çevre felaketiyle karşı karşıya. Ülkenin güneyindeki Homokhátság bölgesi, bilimsel verilere göre artık resmi olarak “yarı kurak” sınıfına dahil edildi. Bir zamanlar nehir taşkınlarıyla beslenen topraklar, şimdilerde Sahra Çölü’nü anımsatan çatlaklar ve kum yığınlarıyla kaplanıyor.
Çölleşmenin Arkasındaki Nedenler
Bilim insanları ve çevre uzmanları, bu dramatik dönüşümün üç ana nedenden kaynaklandığını belirtiyor:
-
İklim Değişikliği: Artan sıcaklıklar ve düzensizleşen yağış rejimi.
-
Yanlış Su Yönetimi: Geçmişte sel baskınlarını önlemek amacıyla yapılan drenaj sistemlerinin, şimdi suyu toprakta tutmaya engel olması.
-
Mikroiklim Bozulması: Kuruyan toprak ve aşırı kuru hava tabakası, yağmur bulutlarının bölgeye yağış bırakmadan geçip gitmesine neden oluyor.
Çiftçilerden Yaratıcı Çözüm: Termal Su Seferberliği
Bölgedeki yerel çiftçiler, arazilerini terk etmek yerine “Su Bekçileri” adı altında birleşerek ilginç bir projeye imza attı. Macaristan’ın meşhur yer altı termal kaynaklarını kullanarak çölleşmeyi durdurmayı hedefliyorlar.
-
Termal Su Yönlendirmesi: Normalde kaplıcalarda kullanıldıktan sonra boşa akıtılan termal sular, arıtılıp soğutulduktan sonra tarlalara yönlendiriliyor.
-
Yapay Taşkın Alanları: 2,5 hektarlık bir alanda “yapay sel” oluşturularak yeraltı su seviyesinin artırılması ve havadaki nem oranının yükseltilmesi planlanıyor.
-
Vaha Etkisi: Bu küçük göletlerin bölgede bir mikroiklim yaratarak yağmur bulutlarını yeniden çekmesi ve bitki örtüsünü canlandırması umut ediliyor.
Ekonomik ve Stratejik Tehdit
Macaristan hükümeti, kuraklığın tarım ekonomisine vurduğu büyük darbe nedeniyle bir “Kuraklıkla Mücadele Görev Gücü” kurdu. Uzmanlar, Avrupa’nın ortasındaki bu durumun sadece yerel bir sorun değil, kıtanın tamamı için bir erken uyarı işareti olduğu konusunda hemfikir. Yerel gönüllüler ise dört kilometrelik bir alanda yeraltı suyunu yeniden canlandırmayı başarabilirlerse, projenin diğer kurak bölgeler için de bir model olabileceğine inanıyor.
