Ukrayna, Rusya ve ABD heyetleri, dördüncü yılına giren savaşı sonlandırmak amacıyla Cenevre’de yürütülen üçlü görüşmelerin ikinci gününe başladı. Abu Dabi’de başlayan ve İsviçre’ye taşınan süreçte taraflar “olumlu” bir hava olduğunu belirtse de, henüz somut bir mutabakat sağlanamadı. Görüşmelerin kapalı kapılar ardında yürütülmesi, kamuoyuna yansıyan bilgilerin kısıtlı kalmasına neden oluyor.
Müzakerelerin Kilidi: Donetsk ve Askeri Olmayan Bölge Planı
Görüşmelerin merkezinde, Moskova’nın vazgeçilmez şartı olan Doğu Ukrayna topraklarının akıbeti yer alıyor. Rusya, henüz tamamını kontrol edemediği Donetsk bölgesinin tamamında hak iddia ederken; Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski masaya yeni bir formül sundu:
-
Zelenski’nin DMZ Önerisi: Her iki tarafın birliklerini eşit oranda geri çekeceği, askeri faaliyetlerden arındırılmış bir “askeri olmayan bölge” (DMZ) kurulması.
-
Rusya’nın Tavrı: Moskova, toprak bütünlüğü konusundaki ısrarını sürdürürken, olası bir askeri çekilme planına henüz yeşil ışık yakmadı.
Güvenlik Garantileri ve NATO Paradoksu
Ukrayna, herhangi bir toprak tavizi veya askeri çekilme için Batı’dan, özellikle de ABD’den NATO’nun 5. maddesine benzer güçlü güvenlik garantileri talep ediyor.
-
Ukrayna’nın Şartı: Gelecekteki olası bir Rus işgaline karşı uluslararası savunma taahhüdü.
-
Rusya’nın İtirazı: Kremlin, bu garantileri “sınırlarına Batılı güçlerin ve silah sistemlerinin konuşlanması” olarak görüyor ve sürecin önündeki en büyük engel olarak nitelendiriyor.
Zelenski’den ABD’ye “Sıralama” Uyarısı
Müzakerelerin gidişatına dair endişelerini dile getiren Zelenski, ABD’nin “önce toprak meselesini çözelim, garantiler sonra gelir” yaklaşımına karşı çıktı. Sosyal medya üzerinden paylaştığı mesajda sürecin kronolojisine dikkat çeken Zelenski şunları söyledi:
“Amerikalı dostlarımız önce toprak değişimi gibi adımların atılmasını, ardından garantilerin verilmesini öneriyor. Ben ise tam tersini düşünüyorum; önce güvenlik garantileri gelmeli. Rusya’ya hızla toparlanma ve gelip bizi yeniden işgal etme fırsatı veren bir taviz vermeyeceğiz.”
Görüşmelerdeki Mevcut Çıkmaz
| Konu | Ukrayna’nın Pozisyonu | Rusya’nın Pozisyonu |
| Donetsk | Askerden arındırılmış bölge önerisi. | Tamamının ilhakı ve kontrolü. |
| Güvenlik | NATO benzeri sert garantiler (öncelikli). | Garantilerin reddi ve silahsızlanma. |
| Süreç Sıralaması | Önce garanti, sonra toprak düzenlemesi. | Önce toprak devri, sonra güvenlik görüşmesi. |
Cenevre’deki müzakerelerin ikinci gününde, tarafların özellikle “güvenlik garantilerinin içeriği” ve “tavizlerin zamanlaması” konularındaki derin görüş ayrılıklarını aşmaya çalıştığı ifade ediliyor.
