Wall Street Journal (WSJ) tarafından yayımlanan habere göre, Avrupa Birliği ve ABD, Rus petrolünün Türkiye üzerinden şekil değiştirerek Avrupa pazarına girmesinden rahatsız.
Rusya-Ukrayna savaşının 4. yılında Avrupa, Moskova’yı finansal olarak izole etmeye çalışırken, Türkiye’nin Rus enerji ihracatı için bir “arka kapı” haline geldiği iddia ediliyor. WSJ’nin analizine göre, Türkiye yaptırımlara katılmadığı için Rusya’dan aldığı petrol ve gazı, kendi terminalleri üzerinden Avrupa’ya ihraç ediyor.
Mersin ve Marmara terminalleri mercek altında
Haberde, özellikle Mersin ve Marmara Denizi’ndeki terminallerdeki trafik artışına dikkat çekildi:
-
Mersin Örneği: Yaptırımlar öncesi sakin olan Mersin’deki bir terminale bu yıl 6,5 milyon varil petrol ürünü ulaştı. Bunun 5,5 milyon varilinin Rusya kaynaklı olduğu belirlendi. Aynı dönemde bu tesisten AB’ye 4,4 milyon varil sevkiyat yapıldı.
-
Matematik Tutmuyor: Tesisin Rusya dışı kaynaklardan aldığı ürün miktarı AB’ye sattığının çok altında olduğu için, Avrupa’ya giden yakıtın Rus kökenli olduğu değerlendiriliyor.
-
Yunanistan Rotası: Türk bayraklı bir tankerin Rusya’dan aldığı 20 milyon dolarlık dizeli Marmara’daki terminale indirdiği, kısa süre sonra aynı geminin benzer miktarda yükü Yunanistan’daki bir rafineriye taşıdığı tespit edildi.
Milyar dolarlık trafik
Veriler, ticaretin boyutunu şöyle ortaya koyuyor:
-
Rus rafinerileri, yaptırımlar sonrası Türkiye’ye yaklaşık 50 milyar dolarlık yakıt gönderdi.
-
Aynı dönemde Türkiye’den AB’ye giden sevkiyatlar iki katına çıkarak 24 milyar dolara ulaştı.
-
Bu ticaretin, Moskova’nın toplam enerji gelirinin yüzde 7’sini oluşturduğu hesaplanıyor.
Yaptırım riski ve şirketlerin savunması
AB ve ABD (Trump yönetimi), bu ticaretten duyduğu rahatsızlığı dile getiriyor. Ancak Türkiye’nin Batı yaptırımlarına taraf olmaması ve terminallerde derin denetimlere izin vermemesi süreci zorlaştırıyor.
-
Şirketlerin Savunması: Konuyla ilgili adı geçen Türk şirketleri, sadece “depolama hizmeti” verdiklerini, ürünün sahibi olmadıklarını ve yaptırımlı taraflarla çalışmadıklarını savunuyor.
-
NATO Dengesi: AB’nin Türk limanlarına doğrudan yaptırım uygulamasının NATO müttefiki ile ilişkileri gerebileceği belirtiliyor.
Yeni yasaklar yolda
Avrupa, açığı kapatmak için 21 Ocak’ta yeni bir düzenlemeyi devreye sokacak. Buna göre, ithalatçılar getirdikleri ürünün “Rus petrolünden rafine edilmediğini” kanıtlamak zorunda kalacak.
Kaynak: Wall Street Journal
