ABD ordusunun İran ile devam eden çatışmalarının günlük maliyeti yüz milyonlarca dolara ulaşırken, imha edilen yüksek teknolojili askeri sistemlerin ikame edilmesinin yıllar alabileceği belirtiliyor. Operasyonun mali yükü içinde, çatışmalarda kaybedilen askeri teçhizatın payı yaklaşık yüzde 10 seviyesinde seyrediyor.
Şubat ayının sonundan bu yana Amerikan üslerine düzenlenen saldırılarda 13 asker hayatını kaybederken, yaralanan asker sayısının 300’ü aştığı bildirildi. Savunma uzmanları insani kayıpların nispeten sınırlı kaldığını ifade etse de, maddi kayıpların Amerikan savunma doktrini üzerinde stratejik bir risk oluşturduğuna dikkat çekiyor.
Beş Haftalık Tahmini Fatura 31 Milyar Dolar
Eski bir Pentagon bütçe yetkilisi olan Elaine McCusker, operasyonun ilk beş haftalık maliyetinin 23 ila 31 milyar dolar arasında gerçekleştiğini tahmin ediyor. Ek birlik sevkiyatlarının bu rakamı daha da yükseltebileceğini vurgulayan McCusker, lojistik zorlukların maliyetten daha kritik olduğunu belirtti.
“Hasar görmüş ekipman bazen günler içinde onarılabilirken, imha edilen bazı sistemlerin bire bir değiştirilmesi yıllar alacaktır. Savaşın, onarım ve bakım için gerekli olan kritik malzemeler ile bileşenlerdeki mevcut darboğazları daha da kötüleştirmesi muhtemeldir.”
İran’ın öncelikli hedefleri arasında ABD jetlerinin menzilini artıran KC-135 yakıt ikmali uçakları ve bölge geneline yayılan radar sistemleri bulunuyor. Özellikle Ürdün, Suudi Arabistan ve Katar’daki El Udeid üssünde konuşlu olan AN/TPY-2 radar sistemlerinin ağır hasar aldığı kaydedildi.
Radarların İkamesi Üç Yıl Sürebilir
Birim maliyeti 485 milyon doları bulan AN/TPY-2 radarlarının üretimi Raytheon şirketi tarafından yaklaşık üç yılda tamamlanabiliyor. ABD’nin stoklarında yedek ünite bulunmaması nedeniyle, bu boşlukların doldurulması için diğer bölgelerdeki askeri taahhütlerin yeniden düzenlenmesi gerekiyor.
“Bu sistemler hem ABD’nin İran’dan gelen balistik füze bombardımanlarını savuşturmasına hem de ABD’nin genel savunma postürüne destek vermek amacıyla çok önemli. Radarları tamir etmek veya değiştirmek yüksek bir öncelik olacaktır. Bir AN/TPY-2 sisteminin yerine basit bir alternatif koyamazsınız.”
Hava Operasyonlarında Ağır Kayıplar
Hava operasyonları sırasında her birinin maliyeti yaklaşık 100 milyon dolar olan dört adet F-15E Strike Eagle savaş uçağı kaybedildi. Ayrıca, tanesi 80 milyon dolar değerindeki altı adet KC-135 yakıt ikmal uçağı hasar gördü. Düşürülen araçlar arasında çok sayıda insansız hava aracının yanı sıra yaklaşık 120 milyon dolar değerinde bir A-10 Warthog yakın muharebe destek uçağı da bulunuyor.
Analist Mark Cancian, sahadaki detayların sınırlı olduğunu ancak operasyonel maliyetlerin tesislerin içindeki teçhizatın niteliğine göre tahminlerin çok üzerine çıkabileceğini ifade etti. Analist Kelly Grieco ise İran’ın park halindeki uçaklar ve binalar gibi sabit hedefleri vurmadaki başarısının, ABD’nin savunma kapasitesindeki boşlukları ortaya çıkardığını savundu.
Küresel Caydırıcılık ve Stratejik Riskler
Pentagon, operasyon giderlerini karşılamak üzere Kongre’den ek 200 milyar dolar talep etti. Ancak uzmanlar, asıl tehlikenin Çin’e karşı caydırıcılık için gereken mühimmat stoklarının bu çatışmada harcanması olduğunu vurguluyor. Güney Kore gibi bölgelerden füze savunma unsurlarının Orta Doğu’ya kaydırılmasının stratejik bir zafiyet yaratabileceği belirtiliyor.
- Çin’in, İran’a uydu görüntüleri ve GPS alternatifleri sunarak destek verdiği iddia ediliyor.
- Enerji krizi nedeniyle Rusya’ya yönelik petrol ihracatı yaptırımlarının kısmen gevşetilmesi rakiplerin ekonomik elini güçlendiriyor.
- Savaşın uzaması durumunda ABD’nin küresel askeri stoklarının kritik seviyelere gerilemesinden endişe ediliyor.
