ABD Başkanı Donald Trump, Washington’ın Grönland’daki askeri mevcudiyetini artıran ve yeni üsler kurmasına imkan tanıyan 10 sayfalık resmi anlaşmayı imzaladı. Herhangi bir toprak devri içermeyen mutabakat metni, Grönland yönetiminin ilk kez uluslararası bağlayıcılığı bulunan bir belgeye doğrudan taraf olmasını sağladı.
Salı günü kamuoyuna duyurulan metin, Washington yönetiminin ada üzerindeki askeri hareket alanını genişletirken mülkiyet hakkının devrine ilişkin herhangi bir hüküm barındırmıyor. Ocak ayında Grönland’ın tamamen ABD denetimine geçmesi yönündeki talebini dile getiren Trump, konuya dair şu değerlendirmede bulunmuştu:
“Başarı için psikolojik olarak gerekli olanın bu olduğunu hissediyorum. Mülkiyet size sadece bir belge imzalamakla veya bir üsse sahip olmakla elde edemeyeceğiniz şeyler ve unsurlar sağlar”
Danimarkalı yetkililer, ABD Başkanı’nın söz konusu mutabakatı “Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri için muazzam” olarak nitelendirmesinin ardından, sürecin bozulmaması adına mülkiyet konusundaki farklılıkları öne çıkarmaktan kaçındı.
Müzakerelerin Diplomatik ve Stratejik Boyutu
Belgenin hazırlanmasında yer alan diplomatik kaynaklar, uzun süredir hassasiyetle sürdürülen temasların ardından anlaşmayı Trump’ın onayına sunmak için en uygun zamanı beklediklerini aktardı. Ada üzerindeki askeri hakları 1951 tarihli anlaşmaya dayanan ABD’de, Başkan Yardımcısı JD Vance Mart 2025’te Pituffik Uzay Üssü’ne gerçekleştirdiği ziyarette Çin ve Rusya’nın bölgedeki faaliyetlerine değinerek şu ifadeleri kullanmıştı:
“Grönland’da kafamızı kara gömmüp görmezden gelemeyiz”
Danimarka Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü araştırmacısı Mikkel Runge Olesen ise sürecin siyasi sonuçlarını şu sözlerle değerlendirdi:
“Nispeten sınırlı değişiklikler için ödenmesi son derece yüksek bir bedel”
Olesen, müzakereler boyunca yaşanan gerginliklerin Danimarka, Grönland ve Avrupa eksenindeki ilişkilere kalıcı hasar verdiğine dikkat çekti.
Grönland Tarafının Tepkisi ve Bağımsızlık Maddesi
Mutabakat Danimarka ve Grönland kamuoyunda olumlu karşılandı. Grönland’ın sol eğilimli bağımsızlık yanlısı partisine mensup Danimarka Parlamentosu Üyesi Naaja Nathanielsen, adanın Danimarka ile birlikte ilk kez bağlayıcı bir metne doğrudan imza atmasının önemini şu şekilde aktardı:
“İlk kez masada gerçekten bir sandalyemiz oldu. Bu gurur duyduğumuz bir şey”
Nathanielsen, söz konusu adımın gelecekteki dış politika özerkliği açısından kritik bir emsal teşkil edeceğini belirtti. Metinde Grönland’ın ilerleyen süreçte bağımsızlığını ilan etme olasılığına dair özel bir madde de yer aldı:
“Grönland’ın bağımsız bir devlet olmak amacıyla kendi kaderini tayin etme hakkını kullanması durumunda, Danimarka Krallığı Hükümeti ve Grönland Hükümeti, bağımsız Grönland devletinin NATO’da kalmayı kabul etmesini birlikte sağlayacaktır”
